In de zomer van 2016 verschenen tijdelijke objecten op een handvol plekken in het landschap: bij het Fort, langs de Netes, op de Kruiskensberg. Passanten konden ter plekke reageren op wat ze zagen, misten en waardeerden. Wat is typisch Nijlens? Wat ontbreekt? Bijna honderd mensen namen deel aan interviews en enquêtes. De antwoorden waren verrassend eensgezind: meer horeca, betere bewegwijzering, veiligere fietsoversteekplaatsen – en een breed gedeeld gevoel dat Nijlen meer te bieden heeft dan het toont.

De bevraging vormde de basis voor het ontwerpend onderzoek dat volgde. Samen met het gemeentebestuur, betrokken organisaties en bewoners werden de inzichten vertaald naar een ruimtelijke strategie. Tussentijds werden de resultaten telkens teruggekoppeld, afgetoetst en weer bijgestuurd. Zo groeide het Open Ruimte Perspectief Nijlen van een vraag over het landschap naar een strategie voor de hele gemeente.

Het Kempische landschap rond Nijlen bestaat uit drie gebieden met duidelijke verschillen: de natte beekdalen langs de Netes en hun zijbeken, de droge zandruggen waarop de dorpen ontstonden, en de flanken ertussen – voornamelijk in gebruik voor landbouw. Het Open Ruimte Perspectief vertaalt de drie karakters naar een gemeenschappelijk kader voor nieuwe ontwikkelingen – zodat wie bouwt, plant of herinricht, kan aansluiten bij wat er al is.
Dat kader wordt in een reeks strategische krachtlijnen verder uitgewerkt. De Netevalleien krijgen een bredere rol dan de dijkpaden alleen: de open beemden langs de rivier en de Sigma-gebieden – natuurherstelprojecten waarbij de Nete opnieuw de ruimte krijgt – worden dragers van recreatie en ecologie. De Kesselse Heide, het Fort Kessel, de Kruiskensberg en de omliggende bossen worden niet langer als losse plekken behandeld maar gegroepeerd in twee clusters, elk met een eigen onthaalplek en een duidelijke routing. De dorpsranden – nu vaak rafelig en afgesneden van het open land – krijgen een nieuwe bestemming en worden dorpstuinen: zones waar volkstuintjes, sport- en spelplekken de overgang maken tussen de dorpskern en het landschap erachter. Een fietsnetwerk van Nete tot Nete – met dwarsverbindingen en dorpsrondjes van acht tot vijftien kilometer – maakt het hele gemeentelijke grondgebied bereikbaar. Een herkenbare huisstijl bindt tot slot het geheel samen – van de centrale toegangspoort in Nijlen tot de kleinste recreatieve startpunten in het landschap.

Het Badhuis aan de Kleine Nete was ooit een populaire zwemplek. Door de kanalisatie van de rivier en het ophogen van de dijken raakte het gebouw afgesneden van het water. Het Open Ruimte Perspectief herstelt die historische link: de Krekelbeek wordt verlengd en de zone rond het Badhuis vernat – waardoor de plek haar relatie met de rivier terugkrijgt. Een veilige oversteekplaats voor fietsers en wandelaars en een parkeerplaats buiten het kwetsbare valleigebied maken van het Badhuis een vertrekpunt naar de Kesselse Heide en de natuurreservaten Zomerklokje en Steenbeemden.

De cluster Kesselse Heide verbindt plekken die nauwelijks iets met elkaar te maken hadden. Het heidegebied wordt vergroot en via een heringerichte Koningsbaan verbonden met de bosgebieden Hoge Heide, Hoogbos en Goorbos aan de overkant. Zichtassen richting Fort Kessel worden opengemaakt: het fort – nu verscholen achter bos en bebouwing – wordt opnieuw zichtbaar in zijn omgeving. Een nieuwe fietsbrug over het spoor, een uitzichtpunt bij het Fort en de herplanting van de betboom – een markante boom die van oudsher als ontmoetingspunt diende bij de nabijgelegen kapel – maken van twee afzonderlijke gebieden één landschapscluster. Een centrale onthaalplek met parkeerplaats en informatie geeft het geheel een gezicht.

De cluster Kruiskensberg verbindt de bekende recreatieplek met de Merodese Bossen, het Zwart Water en het Sigma-gebied aan de Grote Nete. Ter hoogte van de Kruiskensberg wordt de oude riviermeander opnieuw uitgegraven, zodat de Grote Nete haar oorspronkelijke loop gedeeltelijk terugkrijgt – een ingreep die natuurherstel en recreatieve beleving in één beweging realiseert.

Tot voor kort spraken poorten, routes en informatieborden in Nijlen elk een eigen taal. Dat moest anders. Het Open Ruimte Perspectief sloot af met een concrete aanbeveling: geef Nijlen een herkenbare huisstijl die alle toeristisch-recreatieve initiatieven met elkaar verbindt.

Samen met RO&AD Architecten en WeMake werden onder de naam Sterk Merk Nijlen alle objecten voor de publieke ruimte – van bewegwijzeringspalen tot onthaalmeubelen – ontworpen als één familie: herkenbaar als Nijlens, bruikbaar op elke plek in de gemeente. Ze werden geproduceerd door lokale bedrijven en het GITO, de plaatselijke technische school.

In 2018 werd het Open Ruimte Perspectief Nijlen door de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning bekroond met de Planningsprijs.