Om tot een gedragen voorkeursvariant te komen is zowel een participatief traject met de omwonenden georganiseerd als met stakeholders, marktpartijen, beheerders en beleidsmakers. Vanuit twee ontwikkelscenario’s (een maximaal natuurgericht scenario en een maximaal recreatief scenario) werden de kansen en knelpunten benoemd. Dit vormde de basis voor het voorkeursscenario.

Vanuit een gedegen lagenanalyse op verschillende schaalniveaus werden de potenties van de zandgroeve zowel op de regionale schaal als de lokale schaal benoemd. Binnen het masterplan is gekozen om in te zetten op “zachte” en natuurgerichte vormen van recreatie, met de aanwezige landschappelijke kwaliteiten, natuurwaarden (bos en Heuvelse Heide) en erfgoedwaarden (Kolonie) als basis. Uit analyse naar omliggend programma in de regio en de cluster van overige zandputten blijkt dat er in de omgeving vooral programma aanwezig is dat inzet op de “amusementsgroep” als bezoekersprofiel. Een recreatief programma voor de rust- en natuurzoeker is minder vertegenwoordigd. Daarnaast geven omwonenden aan dat een openbaar toegankelijk (wandel)landschap waar rust en natuur aanwezig is belangrijk wordt geacht. Binnen het masterplan wordt ingezet op een betere organisatie van het gebied, betere entree, het tegengaan van wildparkeren en meer sociale controle in het gebied.

Er is een synergie gezocht tussen de verschillende aanwezige recreatieve functies, zodat zij een meerwaarde voor elkaar en voor het geheel opleveren. Samen met de landschappelijke kwaliteiten vormen zij de nieuwe identiteit van het gebied.

Voor het masterplan werden de volgende basisprincipes uitgewerkt:

De Velboput wordt een recreatieve plas waarbij het recreatieve programma geënt is op het landschap. Landschapsherstel-en ontwikkeling versterkt de recreatieve belevingswaarde. Het landschap bepaalt de maximale druk voor het recreatieve gebruik. Het onderliggende landschap geeft het gebied haar streekeigen karakter en identiteit.

De ecologie van de zandgroeve wordt verbeterd door een ondiep water-ecotoop aan de diepe plas toe te voegen. Het zand dat vrijkomt bij het graven van dit ecotoop, wordt ingezet om een deel van de diepe plas te verondiepen. Zo wordt het regulerend vermogen van de plas vergroot en ontstaat een paai- en opgroeizone voor vissen.

Hoogwaardige ecologie is de basis voor een hoge natuurbeleving. Het versterken van de ecologische waarde wordt bewust ingezet om ecosysteemdiensten te optimaliseren. Recreatieve ontwikkelingen worden integraal ingezet als tool om ecologische waarden te versterken. De recreant krijgt hiervoor paradijselijke natuur terug! De basis voor duiksport, wildspotten, verblijven in de natuur, ...

Het masterplan vertrekt sterk vanuit een integrale gebiedsontwikkeling met een nieuw centraal gelegen onthaalcentrum als basis. Alle overige ontwikkelingen zoals de ontwikkeling van een nieuw en kwalitatief verblijfspark, het uitbreiden van de jachthaven e.d. worden integraal ingezet om het recreatielandschap en de samenhang van recreatief programma te versterken. Samenwerken is de boodschap om tot een kwalitatief en identiteitsvol gebied te komen en onderscheidend te kunnen zijn in de regio. In het masterplan worden koppelkansen maximaal benut.

Een nieuw centraal gelegen onthaalcentrum wordt de schakel tussen het huidige en nieuwe recreatieprogramma. Het wordt het vertrek-en eindpunt van diverse recreatieve routes (wandelroutes, fietsroutes, mountainbikeroutes, ruiterroutes, vaarroutes). Het is tegelijkertijd het onthaalcentrum voor de camping en de jachthaven, de cafetaria voor het strand en de polyvalente ruimte voor lokale verenigingen.

Voor het recreatiegebied wordt ingezet op een eenduidig recreatieconcept en op een sterke eigen identiteit, beiden gebaseerd op de landschappelijke kwaliteiten. Door in te zetten op een samenhangend en identiteitsvol geheel, en enkel functies toe te laten die het geheel versterken, kan de nieuwe integrale gebiedsontwikkeling onderscheidend zijn ten opzichte van de omliggende recreatiegebieden. Hierdoor vinden verschillende bezoekersprofielen hun plaats in de regio. Het inzetten op een breed scala aan bezoekersprofielen in één gebied leidt tot conflicten en verlies aan een sterke en eigen identiteit en kwaliteit. Keuzes maken is de boodschap om onderscheidend te zijn. De Lommelse identiteit en streekeigenheid vormen de basis.

In het masterplan wordt gezocht naar een maximale verknoping van recreatienetwerken met haar omgeving. Op regionale schaal gebeurt dat enerzijds door de jachthaven te vergroten en onderdeel te maken van het nieuwe recreatiegebied, en anderzijds door doorlopende fietsverbindingen langs het kanaal het gebied binnen te trekken en hierdoor in contact te brengen met het nieuwe recreatiegebied.

Gemeentelijk wordt er ingezet op een nieuwe fiets- en wandelverbinding tussen Lommel-Kolonie en het centrum van Lommel (nieuwe noord-zuidas inclusief nieuwe fietsbrug over kanaal). Lokaal gebeurt dat door missing links in het netwerk vanuit Lommel-Kolonie op te lossen en het mogelijk te maken om de put helemaal rond te kunnen wandelen.

In het masterplan wordt maximaal ingezet op de wandelaar, de fietser en het spelende kind. De auto wordt geweerd naar de randparkings in het gebied waardoor er een luw en aantrekkelijk recreatiegebied ontstaat. Daarnaast wordt ingezet op betere en veiligere fiets- en wandelroutes van en naar het gebied. Zo worden er voorstellen gedaan om de Luikersteenweg te transformeren naar een echte dorpsstraat waar de wandelaar en fietser richtinggevend is voor het straatprofiel en de auto te gast is.