Water is de basis van alles wat leeft – en zowat alles is ervan afhankelijk: natuur, landbouw, huishoudens, scheepvaart en industrie. Maar water heeft ook onze landschappen, dorpen en steden gevormd en is nauw verweven met hoe we er wonen en leven. Een weerbaar watersysteem biedt daarom niet alleen ruimte voor natuur en een gezonde waterhuishouding, maar ook voor verkoeling, ontmoeting, rust en recreatie.
Lange tijd was onze omgang met water vooral gericht op beheersing en afvoer. Waterlopen werden rechtgetrokken, beekvalleien gedraineerd, polders drooggelegd. Vandaag ligt er een kans om die blik om te draaien: water niet als probleem te benaderen, maar als deel van de oplossing. Meer water vasthouden en de kwaliteit herstellen gaan daarbij hand in hand. Dat vraagt om een andere basislogica: een waarbij water en bodem niet worden aangepast aan het grondgebruik, maar het grondgebruik aan water en bodem.
In elk project is het watersysteem leidend. Concreet betekent dat: bovenstrooms inzetten op infiltratie en het terugdringen van drainage, zodat stroomafwaarts overstromingsrisico’s kleiner worden. Reststromen uit het stedelijk watersysteem koppelen aan de waterbehoefte van voedselproductie. Grondwaterreserves veiligstellen voor de lange termijn – als technische oplossing, maar ook als ontwerpmaatregel die het landschap zichtbaar vormgeeft en verandert.
Onze aanpak geldt voor uiteenlopende contexten – van verzilte polders en kustlandschappen tot droge zandgronden en stedelijke watersystemen. Een beekloop die opnieuw ruimte krijgt, zodat waterberging en ecologisch herstel hand in hand gaan (Beekpark-Zuid Nijlen).
Een eilandpolder waar effluent – gezuiverd afvalwater, nu nog onbenut afgevoerd – als zoetwaterbron voor de landbouw wordt ingezet, zodat de zoetwaterlens onder de duinen beschermd blijft (De zoetswaterbel van Schiermonnikoog).
Een droog Kempengebied waar vernatting niet als verlies van landbouwgrond wordt gezien, maar als motor voor landschapsherstel en drinkwaterzekerheid op schaal van heel Vlaanderen (De Kempense bron).
Water verbindt schaalniveaus die in beleid en beheer te vaak gescheiden blijven. Een weerbaar watersysteem is nooit alleen een lokale ingreep: het is onderdeel van een groter stroomgebied en van het dagelijks leven van de mensen die er wonen. Door water opnieuw ruimte te geven, kan het een verbinder en hefboom worden voor een landschap dat ecologisch sterker, aantrekkelijker en leefbaarder is.